معماری
خانه / دسته‌بندی نشده / آشنایی با فلومتر ها

آشنایی با فلومتر ها

فلومتر یا اندازه گیری جریان سیالات

فلومتر یا اندازه گیری جریان سیالات

فلومتر یا دبی سنج

فلومتر ها در صنعت ابزاردقیق کاربرد بسیاری دارند که جهت اندازه گيري جريان سيال يا دبي آنها در صنعت نفت وگاز  به کار گرفته مي شوند. دبي حجمي يك سيال برابر با، حاصلضرب سرعت سيال در سطح مقطع عبور سيال است . دبي جرمي نيز بصورت ميزان جرمي از سيال كه در واحد زمان از سطح مقطع عبور مي كند، تعريف مي شود.
سرعت سیال * سطح مقطع عبور سیال = دبی حجمی
واحد زمان / (جرم سیال * سطح مقطع عبور سیال) = دبی جرمی

انواع فلومترها

  • روتامتر
  • اریفیس
  • ونتوری
  • نازل
  • لوله پیتوت
  • کوریلیوس
  • مغناطیسی
  • جا به جایی مثبت
  • سد
  • ورتکس
  • توربینی
  • حرارتی
  • و…

سنسورهای فلومتر ها

سنسورهای مورد استفاده براي اندازه گيري ميزان دبي حجمي يا جرمي داراي انواع مختلفي مي باشند و مي توان آنها بر حسب مواردي چون تكنولوژي بكاررفته در آنها، كميت فيزيكي كه اندازه گيري مي شود، كميتي كه به نمايش در مي آيد و يا نوع ابزاردقيق مورد استفاده، تقسيم بندي نمود، اما به طور مشخص، هيچ يك از آنها را نمي توان به عنوان يك تقسيم بندي فراگير معرفي نمود .
به جهت سادگي بيشتر، تقسيم بندي انواع فلومترها، بر اساس كميت فيزيكي اندازه گيري شونده، ارائه مي شود. چراكه همة دستگاههای اندازه گيری به نحوی طراحي شده اند كه بتوانند با اندازه گيری خصوصيتي از سيال يا تاثير آن، دبي سيال را از طريق رابطه موجود با آن خصوصيت، محاسبه كنند .

کاربرد فلومترهای در زندگی روزمره

فلومترهای در زندگی روزمره ما کاربردهای بسیاری دارند و ما تقریبا هر روز با آنها کار خواهیم کرد در زیر به معرفی چند اندازه گیری سیال میپردازیم:

  • کنتورهای گاز منازل
  • کنتورهای آب منازل
  • پمپ های بنزین و شمارنده آن
  • پمپ های گاز CNG

همانطور که در بالا خواندید متوجه این موضوع شدید که فلومتر یکی تجهیزی بوده که در تمامی صنایع کاربرد داشته و دارد لذا متخصصین ابزاردقیق باید اطلاعات کامل و جامعی از این نوع اندازه گیری ها داشته باشند.

 

 





  • تکنیکنهای مختلفی برای اندازه گیری فلو به کار میرود که میتوان به پاره از متداولترین آنها در زیر اشاره کرد.
  • اندازه گیری جریان به روش جابجائی مثبت Positive Displacement
  • اندازه گیری جریان به روش اوریفیس پلیت Orifice Plate
  • اندازه گیری جریان به روش توربینی Turbine
  • اندازه گیری جریان به روتامتری (variable area)
  • اندازه گیری جریان به آلتراسونیک با پدیده دوپلر Ultrasonic: Doppler
  • اندازه گیری جریان به آلتراسونیک با روش زمان انتقال و …. Ultrasonic: Transit Time, Time of Travel, Time of Flight
  • اندازه گیری جریان به ونتوری Orifice Plate
  • اندازه گیری جریان به مغناطیسی Magnetic
  • اندازه گیری جریان به ورتکس Vortex Shedder
  • اندازه گیری جریان به روتامتر) Variable Area (Rotameter
  • اندازه گیری جریان به فلومتر مخصوص کانالهای باز Weir and Flume Open channel
  • اندازه گیری جریان به کوریالیس Coriolis
  • اندازه گیری جریان به گرمائی Thermal
  • اندازه گیری جریان به پیتوت
  • Pitot Tube

فلو متر توربینی یا Turbine Flowmeter

TurbineFlowmeterفلومترهای توربینی مکانیزم ساده ای دارند و از یک توربین با پره های مشخص تشکیل شده که در کنار یک سنسور برای مثال پراکسیمتی سوئیچ با هر گردش توربین در اثر عبور جریان و فلو تعدادی پالس تولید میکنند که با کالیبرۀ دستگاه بر اساس مقدار فلو و تعداد پالس ایجاد شده رنج فلومتر بدست می آید.

فلومترهای جرمی یا مس فلومتر Mass Flowmeter

MassFlowmeterیکی دیگر از روشهای اندازه گیری فلو بر حسب وزن میباشد که به فلومترهای جرمی یا مس فلومتر مشهورند. در روشهای متداول قبل برای اندازه گیری جرم سیال عبوری نیاز به اندازه گیری دانسیته مواد داشت که عملا محاسبه جرم با خطای بسیار همراه می گردید. در حال حاضر انواع فلومترهای جرمی با تکنولوژیهای کوریالیس و ترمال مس این اندازه گیری را با دقت بالا انجام می دهند.در این فلومترها، فلوی سیال مستقل از فشار قابل اندازه گیری است و شما را از خطاهای اندازه گیری فلوی سیالات گازی ناشی از تغییرات دما و فشار مصون نگه می¬دارد.

فلو سوئیچ Flowswitch

Flowswitchفلو سوئیچها به سادگی با مکانیزمهای مختلفی که برای حس کردن فلوی سیال دارند در ست پوینت یا نقطه تنظیم مورد نظر خروجی سوئیچ یا ON/OFF میدهند و به شما امکان کنترل فلوی خط را می¬دهند. معمولا ساده ترین روشها، پر کاربردترین آنها می باشند و در فلو سوئیچهای بسیار رایج از یک تیغه فلزی که به یک اهرم متصل است استفاده کرده با توجه به ست پویت طول این تیغه را برش می دهند یا اصطلاحاً تریم میکنند. زمانی که فلو به مقدار مورد تنظیم شما رسید اهرم به یک طرف متمایل شده و سوئچ را تحریک میکنند. در نمونه های پیشرفته تر این سوئیچ به صورت غیر تماسی برای مثال به کمک خاصیت مغناطیسی انتهای اهرم که باعث تحریک رید رله خروجی میشود استفاده میکنند.

پیتوت تیوب Pitot Tube

PitotTubeدر اندازه گیری فلو سیالات گازی خصوصا هوا در رنج کم معمولا از روش پیتوت تیوب استفاده میگردد.این خاصیت که در صورت ایجاد جریان هوا در یک سر لوله فشار آن نقطه از فشار خود لوله کمتر میشود مکانیزم اندازه گیری روش پیتوت مبیاشد.

 فلومترهای جابجائی مثبت Positive displacement flowmeter

Positive-displacement-flowmeter

فلومترهای جابجائی مثبت برای اندازه گیری دقیق پیمانه ای سیالات خصوصاً مایعات وسیکوز مورد استفاده قرار میگرید و خود به انواع مختلفی تقسیم میگردند.

  • مدل پیستونی
  • فلومتر دنده ای یا Gear :
  • فلومتر دنده ای بیضوی Ovale gear flowmeter
  • فلومتر دنده ای حلزونی Helical gear flowmeter (برای مواد با ویسکوزیته بالا استفاده میشود )
  • مدل دیسک گردنده به صورت محوری Nutating disk
  • فلومتر دیافراگمی یا بلوز دار که ( برای گازهای شهری استفاده میگردد )
  • فلومتر ون (Rotatory Van)

فلومتر ورتکس Vortex Flowmeter

VortexFlowmeteفلومتر ورتکس بر مبنای پدیده ای در دینامیک سیالات که توسط دانشمندی به نام Theodore von Kármán کشف گردیده است کار میکند. در عمل فلومتر ورتکس با مکانیزمی بر اساس اندازه گیری نوسانات ایجاد شده در پشت یک مانع در سیال کار میکند. فلومتر ورتکس در بسیاری از صنایع برای اندازه گیری مایعات و گازها و بخار مورد استفاده قرار میگیرد. در صنایع شیمیائی و پتروشیمی برای مثال در قسمت تولید برق … در سیالاتی نظیر بخار اشباغ، بخار بسیار داغ، هوای فشرده، نیتروژن، گازهای دو فازی، گاز دودکش، دی اکسید کربن، آب دمینرال، حلالها، روغن انتقال حرارت، آب تغذیه بویلر و …. میتوان از این فلومتر استفاده کرد.

اندازه گیری فلو در فلومتر ورتکس به صورت حجمی بوده که البته برای اندازه گیری به صورت جرمی در مواردی مانند بخار بایستی با استفاده ترانسمیتر فشار جداگانه و همچنین سنسور دما و اتصال آنها به فلو کامپیوتر به محاسبه جرم عبوری یا مقدار انرژی جابجا شده پرداخت. در تصاویر زیر شکل کلی این فلومترهای آمده است.

فلومترهای الکترومغناطیسی Electromagnetic Flowmeter

Electromagnetic-Flowmeterفلومترهای الکترومغناطیسی با استفاده از قانون القای الکترومغناطیسی فارادی و اندازه گیری تغییرات شار مغناطیسی در اثر سرعت سیال جاری میتوانند مقدار فلو را با دقت قابل قبولی اندازه گیری کنند. در حقیقت با ایجاد شار مغناطیسی در سیال عبوری از فلومتر و اندازه گیری آن میتوان به یک فلومتر الکترومغناطیسی دست پیدا کرد.
به دلیل مکانیزم فلومتر مغناطیسی بایستی آب یا سیال عبوری خواص الکتریکی و رسانائی تا اندازه ای داشته باشد و در غیر این صورت اندازه گیری با اخلال مواجه میشود و بایستی از فلومترهائی با مکانیزمهای متفاوت نظیر فلومتر ورتکس یا فلومتر توربینی استفاده نمود برای مثال از فلومتر مغناطیسی برای اندازه گیری فلوی آب دمینرال یا مقطر نمیتوان استفاده نمود.
فلومترهای الکترومغناطیسی معمولا در دماهای حداکثر ۸۰ درجه کار می¬کنند و با توجه به لاینر داخل فلومتر در کاربردهای مختلف لاینر از جنس تفلون یا هارد رابر و … ساخته می¬گردد.
در زیر به صورت ساده از مکانیزم اندازه گیری این فلومتر الکترومغناطیسی تصویری به نمایش در آمده است.

 فلومترهای آلتراسونیک Ultrasonic Flowmeter

Ultrasonic-Flowmeterامروزه روشهای آلتراسونیک جزء لاینفک بیشتر تجهیزات اندازه گیری ابزار دقیق مخصوصا نمونه های غیر تماسی گردیده است.در فلومترهای آلتراسونیک که در حوزه وسیعی از سیالات اعم از گازها و مایعات کاربرد دارند با توجه به خواص دوپلر که در فیزیک با آن آشنا هستید فرکانسی از یه منبع تولید شده و از طرف دیگر یک گیرنده این فرکانس را لحظه به لحظه چک میکند. در صورتی که فلوی سیال دچار تغییر میشود این فرکانس رفت و برگشت تغییر به خاطر سرعت سیال تغییر محسوسی خواهد داشت. اندازه گیری و کالیبره این تغییرات بر حسب فلو به شما امکان اندازه گیری فلو به روش آلتراسونیک را خواهد داد. در عمل تکنیک اندازه گیری فلو به روش آلتراسونیک پیچیدگی های خود را خواهد داشت ولی اساس اندازه گیری اکثر فلومترهای اولتراسونیک مکانیزم دوپلر میباشد.

 

فلومترهای کانال باز Open channel Flowmeter 

Open-channel-Flowmeterفلومترهای کانال باز جهت اندازه گیری حجم سیال عبوری مایع در یک کانال مورد استفاده قرار میگرد. اساس کار در اندازه گیری فلو در این روش هدایت آب در مقاطع از قبل تعریف شده و اندازه گیری تغییرات سطح آب یا فاضلاب عبوری و کالیبره آن بر حسب فلو میباشد

فلومتر های اورفیس پلیت Orifice Plate flowmeter 

Orifice-Plate-flowmeterفلومتر های اورفیس پلیت از قدیمی ترین روشهای اندازه گیری فلو محسوب میشوند که با طراحی نسبتاً ساده، کارائی بالا و قابلیت اطمینان و تکرارپذیری قابل قبولی ارائه می دهند.اورفیس به صفحه مسطحی می گویند که در آن یک سوراخ، بسته به محاسبات مربوط به طراحی اورفیس ایجاد گردیده است. اساس کار بر این اصل استوار است که ایجاد مانع در مسیر فلو باعث ایجاد افت فشار در خط و ایجاد اختلاف فشار در دو طرف اورفیس می گردد. با اندازه¬گیری این اختلاف فشار به کمک ترانسمیتر اختلاف فشار یا گیج اختلاف فشار و با فرمولهائی که در سیالات استفاده میکنند میتوان این مقدار را بر حسب فلو کالیبره کرد.

 

روتامتر Rotameter

Rotameterروتامتر به عنوان نمایش دهنده فلوی لحظه ای یا فلو ایندیکیتور جزء روشهای از تکنیک سطح متغیر یا variable area  در اندازه گیر فلو استفاده می¬کند. نمونه رایج روتامتر تشکیل شده از یک استوانه شیشه ای که بر حسب فلوی ماده مورد نظر نسبت به زمان کالیبره شده و یک قطعه مخروط شکل فلزی که با افزایش فلو در شیشه به سمت بالا حرکت می¬کند.
شما باید نظیر این روتامترها را در کپسولهای اکسیژن در بیمارستانها دیده باشید. در صنعت با توجه به دمای سیال مورد نظر، همچنین چگالی یا ویزکوزینته ماده، همچنین فشار آن روتامتر را کالیبره میکنند.

در ادامه فلومترهای مناسب برای هر محیط را معرفی می کنیم.

آب سرد    Vortex Shedder, Vane meter
روغن روانساز    Vane flowmeter
گاز صنعتی    Laminar flow element
هوای فشرده    Thermal meter, Variable area
روغن تمیز    Vane meter, Variable area , Positive displacement, Coriolis meter
سیال خورنده    Vortex Shedder, Vane meter, Variable area, Paddlewheel, Mag meter, Sonic
گاز تمیز    Laminar flow element, Thermal meter, Variable area, Turbine, Vortex Shedder, Differential pressure, Target meter, Coriolis meter
مواد ساینده     Coriolis meter , Mag meter, Sonic
آب تمیز    Thermal meter, Variable area, Turbine, Vortex Shedder, Differential pressure, Target meter, vane meter, Paddlewheel, Mag meter, Positive displacement, Sonic
سیال برودتی    Differential pressure, Target meter, Coriolis meter
گاز کثیف    Vortex Shedder, Differential pressure, Target meter, Coriolis meter
آب کثیف    Coriolis meter , Mag meter, Sonic
فیبر    Mag meter
بخار اشباع    Vortex Shedder, Differential pressure
بخار فوق گرم    Vortex Shedder, Differential pressure
ویسکوز (چسبناک)    Variable area, Differential pressure, vane meter, Mag meter, Positive displacement, Coriolis meter

درباره ی mohsen

همچنین ببینید

اندازه گیری سطح مخازن Bubbler

اندازه گیری سطح مخازن Bubbler    

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *